Sferische sterkte, cilinder, additie, PD: op een brilrecept staan afkortingen die je zonder uitleg nauwelijks begrijpt. In dit tweede deel van onze woordenschat van de opticien leggen we dioptrie, pupilafstand, brilglazen en coatings uit. Monturen en brilvormen vind je in Woordenschat opticiens, deel 1.
Het belangrijkste in het kort
- Je brilrecept noemt de waarden voor je rechter (R) en linker (L) oog apart: sferische sterkte, cilinder, as, additie, soms prisma en pupilafstand.
- De dioptrie (D) is de eenheid van glassterkte. Min staat voor bijziendheid, plus voor verziendheid.
- Pupilafstand en centreerhoogte bepalen waar de glazen voor je ogen zitten.
- Brekingsindex, ontspiegeling en een krasbestendige laag bepalen hoe dun, reflectievrij en krasbestendig je glazen zijn.
Brilrecept lezen: sferische sterkte, cilinder, as, additie en prisma
Je waarden worden na een oogmeting bij de opticien of oogarts voor elk oog apart genoteerd.
| Begrip | Afkorting | Betekenis |
|---|---|---|
| Sferische sterkte | SPH, S | Basissterkte in dioptrie. Min corrigeert bijziendheid, plus verziendheid. |
| Cilinder | CYL, C | Correctie van astigmatisme (een onregelmatig gebogen hoornvlies), ook in dioptrie. |
| As | AS, AX | Richting van de cilinder in graden (0 tot 180). Hoort altijd bij de cilinder. |
| Additie | ADD | Extra sterkte voor dichtbij bij ouderdomsverziendheid, nodig voor leesbrillen, multifocale en werkplekglazen. |
| Prisma, basis | PRISMA, BASIS | Het prisma buigt het licht af, de basis geeft de richting aan. Het wordt voorgeschreven bij bepaalde standafwijkingen van de ogen. |
Hoe je de waarden bij een bestelling invult, lees je in Correctiebril online bestellen: sterkte, glazen en glasrand. Staat er een prisma op je recept, vraag dan vóór het bestellen de klantenservice om advies.
Dioptrie (D): de eenheid van glassterkte
De dioptrie geeft aan hoe sterk een glas het licht breekt. Hoe verder een waarde van nul ligt, hoe sterker de correctie. Glazen worden in stappen van 0,25 D gemaakt, bijvoorbeeld -1,25 of +3,75. Een leesbril heeft meestal alleen een pluswaarde, zoals +1,5 of +3,5.
Verwar het niet met de gezichtsscherpte (visus), die aangeeft hoe scherp je ziet. Welke waarde bij je ogen past, meet de opticien of oogarts, niet een online test.
Oogafwijkingen en accommodatie in het kort
Bij een oogafwijking ontstaat op het netvlies geen scherp beeld. Dit zijn de basisbegrippen bij zichtproblemen:
- Bijziendheid (myopie): veraf wazig, dichtbij scherp. Een minwaarde.
- Verziendheid (hypermetropie): dichtbij gaat moeilijker, bij hogere waarden ook veraf. Een pluswaarde.
- Astigmatisme: het hoornvlies is ongelijkmatig gebogen. Cilinder en as.
- Ouderdomsverziendheid (presbyopie): de ooglens wordt minder elastisch, de accommodatie (aanpassing aan dichtbij) neemt af. Additie.
Signalen zijn geen diagnose. Of je een bril nodig hebt, laat alleen een oogmeting zien, meer in Wanneer heb je een bril nodig? Zo merk je het.
Pupilafstand (PD) en centreerhoogte: waar de glazen zitten
De pupilafstand is de afstand tussen de middelpunten van je pupillen in millimeters. Nauwkeuriger is de enkele PD: de opticien meet van het midden van je neus tot elke pupil, omdat pupillen vaak niet symmetrisch zitten. Samen geven de twee waarden de totale PD.
De centreerhoogte is de verticale afstand van de pupil tot de onderrand van het glas in het montuur. Ze bepaalt waar de zichtzones in het glas liggen en wordt gemeten met de bril op. Bij multifocale glazen is ze extra belangrijk.
Pupilafstand zelf meten: een liniaal voor je ogen terwijl je in de spiegel kijkt, geeft een ruwe waarde. Ga voor exacte waarden, vooral bij multifocale glazen, naar een opticien bij jou in de buurt.
Enkelvoudige, multifocale en werkplekglazen
| Glastype | Dit doet het | Typisch voor |
|---|---|---|
| Enkelvoudig glas | Eén sterkte in het hele glas, corrigeert één afstand. | veraf bij bijziendheid, eenvoudige leesbril |
| Multifocaal glas | Boven veraf, in het midden tussenafstand, onderin dichtbij, met vloeiende overgangen. | één bril voor alle afstanden bij ouderdomsverziendheid |
| Werkplekglas | Voor dichtbij en tussenafstand, zoals bureau en beeldscherm. Niet bedoeld voor veraf. | kantoorwerk, naast de dagelijkse bril |
Brekingsindex, ontspiegeling, krasbestendige laag: materiaal en coatings
De meeste brilglazen zijn tegenwoordig van kunststof. Dit zijn de begrippen die je bij glazen en coatings tegenkomt:
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Brekingsindex | Maat voor hoe sterk een materiaal het licht breekt, bijvoorbeeld 1,5, 1,6 of 1,67. Hoe hoger de index, hoe dunner en lichter het glas bij dezelfde sterkte. |
| Ontspiegeling | Vermindert reflecties op het glas. Anderen zien je ogen beter en je hebt minder storende spiegelingen in je blikveld. |
| Krasbestendige laag | Maakt kunststof glazen beter bestand tegen krassen. Helemaal voorkomen kan ze krassen niet. |
| UV-bescherming | Glazen met UV400 blokkeren uv-straling onder 400 nm. Let bij zonnebrillen op UV400 en het CE-teken. |
| Tint, zelfkleurend | Een tint maakt het glas donkerder, licht of sterk. Zelfkleurende glazen worden donkerder in uv-licht en binnen weer lichter. |
Veel glazen hebben al een krasbestendige laag en ontspiegeling. Stoort licht je ongewoon sterk, vraag het dan aan een oogarts.
Miu Miu MU 01XV VAU1O1€ 161,00Miu Miu MU 09XV VAU1O1€ 161,00Miu Miu MU 04UV 1AB1O1€ 161,00Miu Miu MU 01XV 19P1O1€ 160,61Ray-Ban RX3928V 2500€ 104,00Ray-Ban RX3928V 2501€ 104,00Ray-Ban ALAIN (RX7239 2001)€ 72,14Miu Miu MU 09XV 16K1O1€ 162,00Veelgestelde vragen over de woordenschat van de opticien
Hoeveel dioptrie is veel?
Er is geen vaste grens. -1,0 D en -3,5 D zijn allebei minwaarden, maar het tweede vraagt een duidelijk sterker glas. Of je een bril nodig hebt, laat een oogmeting zien.
Wat is het verschil tussen een recept van de opticien en van de oogarts?
De waarden zijn vergelijkbaar opgebouwd. Op het recept van de oogarts ontbreekt de pupilafstand vaak, dan meet de opticien die.
Meer begrippen: deel 1 over monturen en vormen
Wat is nylor, hoe heten de delen van een bril en wat betekenen de cijfers op het pootje? Dat lees je in Woordenschat opticiens, deel 1. Heb je vragen over je eigen waarden, dan helpt je opticien of oogarts je verder.
Dit artikel vervangt geen medisch advies.
